گزارش مختصری از اقدامات وزارت عتف در مواجهه با موضوع تعطیلی کلاسهای درس بدلیل خطرات ناشی از شیوع بیماری ویروس کرونا و نحوه ادامه فعالیت های درسی دانشجویان دانشگاه های کشور زمانی که بحث شیوع ویروس کرونا مطرح گردید، و دانشگاهها مجبور به تعطیلی کلاسها و خوابگاهها گردیدند، وزارت علوم و دانشگاه ها اقداماتی را برای مواجهه با این چالش و ارائه خدمات علمی در نظر گرفتند. در ابتدا تشکیل جلسات مشاوره ای در تاریخ چهارشنبه ۱۳۹۸/۱۲/۰۷ با تعدادی از معاونین آموزشی دانشگاهها توسط معاون آموزشی وزارت و همفکری در رابطه با چگونگی پیشبرد امور صورت گرفت. با تشخیص لزوم استفاده از ظرفیت دوره های الکترونیکی و تجارب مرتبط، بلافاصله با فعال تر کردن کارگروه یادگیری الکترونیکی وزارت علوم در راستای همفکری برای استفاده از بسترهای آموزش الکترونیکی موجود در کشور برای جلوگیری از وقفه جدی در فعالیت دانشجویان، گام بعدی برداشته شد.

متعاقب آن در روز شنبه ۱۳۹۸/۱۲/۱۰ نامه ای توسط معاون آموزشی وزارت عتف به روسای دانشگاه های کشور ارسال و درخواست گردید که همگی در راستای ادامه فعالیت های دانشگاهی با استفاده از بستر های فناوری و خصوصاً امکانات مربوط به آموزش های الکترونیکی تلاش کنند. همچنین در یک اقدام جهادی، دانشگاه ها و متخصصینی که دارای تجربه بیشتری در این موضوع بودند قرار شد به دانشگاه هایی که دارای تجربه کمتری هستند کمک کنند تا با سرعت بیشتری در این مسیر گام بردارند. از طرفی کارگروه یادگیری الکترونیکی وزارت عتف به عنوان محوریت همکاری و تعامل بین دانشگاه ها تعیین و به طور مشخص نمایند ه ای جهت پیگیری و مذاکره با دانشگاه‌های مختلف تعیین گردید. بر این اساس طی روزهای ۱۱و ۱۲ و ۱۳ اسفند ماه با همکاری وزارت علوم، کارگروه یادگیری الکترونیکی و دانشگاه های مختلف اقدامات زیر انجام گرفت:

الف) معرفی نمایندگانی از سوی وزارت جهت راهنمایی و مشاوره و هدایت دانشگاه های با امکانات کمتر در راستای استفاده از بسترهای آموزشهای الکترونیکی برای ارائه دروس دانشگاهی و بهره مندی دانشجویان به نحوی که از منزل خود و شهر خود نیاز به خروج نداشته باشند و حتی بعضا بتوانند از امکانات تلفن همراه خود برای بهره مندی از کلاسها و یا حضور زنده به صورت الکترونیکی در کلاس ها استفاده کنند.

ب) دانشگاه های مختلف روش‌های متنوعی را به صورت همزمان برای سرعت بخشیدن و ارائه متنوع خدمات در پیش گرفتند که عبارتند از: ارائه دروس الکترونیکی مهیا شده قبلی و قرار دادن آن در اختیار سایر دانشجویان دوره‌های حضوری، برگزاری کلاس های زنده از راه دور ( کلاس های برخط) و ضبط کلاس ها توسط اساتید و در اختیار گذاشتن آن خارج از وقت و بدون محدودیت زمانی برای دانشجویان و نیز معرفی راه‌های تعامل استاد و دانشجو.
البته این اقدامات متناسب با تجربه، سرعت عمل، و امکانات دانشگاه های مختلف متفاوت بوده است اما جهت‌گیری کلی مثبت و اثربخش است. به عنوان مثال نمونه هایی از فعالیت های دانشگاه های مختلف در گزارش‌های پیوست تقدیم می گردد. بطور خلاصه صدها کلاس درسی چندین دانشگاه مختلف به صورت زنده و همزمان در دانشگاه های متعددی برگزار شده و همزمان تا بیش از ۱۰۰۰ دانشجو به صورت زنده و همزمان از طریق اینترنت در کلاس ها شرکت کردند. عده ای نیز تعداد زیادی از دروس را ضبط کرده و به صورت خارج از خط بدون محدودیت زمانی در دسترس دانشجویان قرار داده اند. از طرفی دانشگاه‌هایی که ارائه خدمات به دانشجویان دوره های الکترونیکی را از قبل داشتند ، آن دوره ها را بدون هیچ وقفه ای همچنان ادامه داده اند و در حال گسترش هم می باشند.

نکته دیگر اقدام شایسته وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در راستای برنامه ریزی برای کاهش هزینه های ترافیک ارتباطات دانشجویان و دانشگاهیان برای بهره‌مندی بهتر از این دوره ها می باشد. بر اساس آن با تقاضای وزارت ارتباطات و با محوریت کمیته یادگیری الکترونیکی وزارت عتف و حوزه معاونت آموزشی وزارت عتف، اطلاعات سرور ها و مشخصات فنی آدرس های ارائه دهنده خدمات برای بسیاری از دانشگاههای کشور جمع آوری و در اختیار وزارت ارتباطات قرار گرفت تا بتوانند با کاهش هزینه ها کمک بزرگی به دانشجویان و دانشگاهیان برای ادامه فعالیت ها نمایند. بخش اول این اسامی و اطلاعات دانشگاه ها در تاریخ سه شنبه ۱۳۹۸۱۲/۱۳ یعنی دو روز بعد از نامه وزارت ارتباطات در اختیار ایشان قرار گرفت و مابقی نیز با تکمیل شدن اطلاعات دانشگاه و راه اندازی سیستم های از راه دور جدید توسط دانشگاه‌های مختلف در اختیار وزارت ارتباطات قرار خواهد گرفت.

آنچه که مسلم است همدلی جمعی دانشگاه‌ها و خصوصاً دانشگاه هایی که به صورت غیر انتفاعی یا دولتی در حوزه آموزش‌های الکترونیکی فعالیت می‌کردند در راستای کمک و سرعت گرفتن خدمات برای سایر دانشجویان دوره‌های حضوری چشمگیر میباشد. سایر اقدامات انجام شده و راهکارهای پیشنهادی دانشگاه های مختلف در آینده نزدیک به‌صورت مبسوط ارائه خواهد گردید. در این جا به همین میزان بسنده میشود که شرایط حاضر نشان داد دولت لازم است یک سرمایه گذاری بزرگ زیر ساختی و قانونی و حمایتی برای آموزشهای الکترونیکی با توجه به تحولات جهانی انجام دهد.

دکتر سید علی اکبر صفوی

استاد دانشگاه شیراز و مسئول پیگری کارگروه آموشهای الکترونیکی